شجاع دشمن در حالى كه مسلح بود و گردش مىكرد نگاهش به رسول اللَّه افتاد و او را شناخت . بسيار خوشحال شد از اينكه او را تنها يافته و الآن او را خواهد كشت . در حالى كه رسول اللَّه خوابيده بود وى بالاى سرش ايستاد و فرياد كشيد : محمّد تو هستى ؟ حضرت نگاهى كرد و فرمود : آرى من هستم . گفت : چه كسى مىتواند تو را از دست من نجات دهد ؟ رسول اللَّه بدون درنگ فرمود : خدا . آن مرد كه چنين انتظارى نداشت گفت الآن به تو نشان خواهم داد ، و يك قدم عقب رفت تا ضربت خود را قويتر بزند . ناگهان پايش به سنگى اصابت نمود و محكم به زمين خورد . حضرت به سرعت از جاى برخاست و بالاى سرش ايستاد و فرمود : چه كسى تو را از دست من مىتواند نجات بدهد ؟ اينجا بود كه آن مرد از روى فطانت پاسخ داد : كرم تو ، و رسول اللَّه او را عفو فرمود . غرض اين است كه معنى اين جمله نه آن است كه انسان در جهان به هيچ وسيله‌اى نبايد دست استمداد دراز كند ؛ بلكه بايستى در عين استمداد ، مسبّب الاسباب را نيز بشناسد و بداند كه سر رشتهء وسائل و اسباب در دست او قرار دارد . اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ . خدايا ما را به شاهراه استوار هدايت فرما . براى اينكه صراط مستقيم كاملًا روشن گردد بايستى چند مطلب را بيان كنيم : 1 . همهء موجودات در يك سير تكوينى و غير اختيارى كه لازمهء ناموس هستى است به سوى خداوند در حركت و صيرورتند : الا الَى اللَّهِ تَصيرُ الْامورُ « 1 » . وَ انَّ الى رَبِّكَ الْمُنْتَهى « 2 » . انسان به عنوان يكى از موجودات و مخلوقات محكوم به اين حكم است . يا ايُّهَا الْانْسانُ انَّكَ كادِحٌ الى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقيهِ « 3 » . 2 . در ميان راهها يك راه است كه راه مستقيم و شاهراه است و راه سعادت و راه اختيارى ، يعنى راهى است كه انسان بايد آن را برگزيند . 3 . به دليل اينكه انسان آنچه برمىگزيند از نوع راه است ، پس انسان نوعى حركت و طى طريق به سوى مقصدى را برمىگزيند و به عبارت ديگر به سوى كمال خود مىخواهد حركت كند . پس انسان يك موجود تكامل يابنده است و معنى اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ اين است كه خدايا ما را به راه راست تكامل هدايت فرما .

--> ( 1 ) . شورى / 53 . ( 2 ) . نجم / 42 . ( 3 ) . انشقاق / 6 .